Mentos va Kola Tajribasi
Hech payqaganmisiz, agar siz somonni gazli ichimlikka solsangiz, uning yuzida ko‘plab pufakchalar hosil bo‘ladi? Nega bu sodir bo‘ladi? Agar boshqa narsalarni ham gazli ichimlikka solsangiz, shunday bo‘ladimi?
**Sizga kerak bo‘ladi:**
– Himoya ko‘zoynagi
– Rangsiz gazli ichimlik (masalan, Sprite yoki 7-Up)
– Shisha stakan
– Somon
– Simli tozalagich (pipe cleaner)
– Mentos shakarli konfet
**Ehtiyot bo‘ling:**
Ko‘zoynakni taqing. Tajriba vaqtida siz bilan birga o‘qituvchi yoki ota-ona bo‘lishi kerak. Tajribadan so‘ng qo‘llaringizni yuving.
**Amal qilish tartibi:**
1. Rangsiz gazli ichimlik shishasini ehtiyotlik bilan oching.
2. Ichimlikni stakanga asta-sekin quyib, imkon qadar kam pufakcha hosil bo‘lishiga harakat qiling. 3. Somonni ichimlikka soling va yon tomondan kuzating.
Somon yuzasida juda ko‘p pufakchalar paydo bo‘ladi.
4. Somonni olib tashlab, uning o‘rniga simli tozalagichni ichimlikka soling va yana kuzating.
Pufakchalar tezda hosil bo‘ladi va simli tozalagichni to‘liq qoplaydi.
5. Endi simli tozalagichni olib, Mentosni ichimlikka soling. Yon tomondan qarab kuzating.
**Nimani kutish mumkin:**
Mentos yuzasida pufakchalar hosil bo‘ladi va ular yuqoriga oqim shaklida ko‘tariladi.
**Nima sodir bo‘layapti?**
Pufakchalar **uglerod(IV) oksid** (CO₂) gazidan iborat. Ichimlik kompaniyalari aynan shu gazni qo‘shish orqali ichimlikni “shishiradi”. Siz ichimlikka solgan narsalar (sim tozalagich, somon, Mentos) mikroskopik darajada notekis yuzalarga ega. CO₂ molekulalari ana shu notekis joylarda to‘planadi va pufakchalar hosil qiladi.
**Yana nimalarni sinab ko‘rish mumkin?**
Keling, yana bir qiziqarli tajribani sinab ko‘raylik — **Mentos va Kola favvorasi!**
**Sizga kerak bo‘ladi:**
– Kola (1,25 litrlik shisha)
– Mentos konfetlar to‘plami
– Qog‘oz (konstruktor turi)
– Qaychi
– Skotch (masking lenta)
– Karton (o‘yin kartasiga o‘xshash)
**Amal qilish tartibi:**
1. Mentosga mos eni bo‘lgan qog‘oz bo‘lagini kesing.
2. Qog‘ozni Mentos roligacha o‘rab, trubka shaklida yoping. Skotch yordamida yopishtiring va ichidan Mentosni oling.
3. Trubkaning pastki tomonini kichik qog‘oz bo‘lagi bilan berkitib, yopishtiring.
4. Mentoslarni trubkaga joylashtiring.
**Mentos va Dieta Kola favvorasini yarating!**
5. Dieta Kola shishasini ehtiyotlik bilan oching.
6. Tajribani tashqarida, toza joyda bajaring (gazli ichimlik sochiladi).
7. Mentos trubkasining og‘zini kartonga qo‘ying va uni shisha ustiga joylashtiring.
8. Hammasi tayyor bo‘lgach, kartonni tortib oling va Mentoslarni bir vaqtning o‘zida ichimlikka tushiring.
**Nimani kutish mumkin:**
Pufakchalar va ichimlik shishadan yuqoriga baland favvora shaklida otilib chiqadi!
**Nima sodir bo‘layapti?**
Uglerod(IV) oksidi (CO₂) molekulalari Mentos yuzasiga yopishadi va juda ko‘p pufakchalar hosil qiladi. Bu pufakchalar ichimlikni yuqoriga kuch bilan chiqaradi — haqiqiy “gazli favvora” hosil bo‘ladi!
