Issiqlik va Sovuqlik – Tajriba
Sovuq suv bilan issiq suvni bir-biridan ajratish oson – shunchaki qo‘lingiz bilan ushlab ko‘ring! Lekin ularning o‘zini qanday tutishi ham farq qiladi. Keling, issiq va sovuq suvni xona haroratidagi suvga solib, nimalar sodir bo‘lishini ko‘ramiz.
**Sizga kerak bo‘ladi:**
– 2 ta kichik tiniq plastik stakan
– Osh qoshiq
– Muzli suv
– Issiq suv (krandan)
– Oziq-ovqat bo‘yog‘i (qizil va ko‘k)
– 2 ta pipetka
**Ehtiyot bo‘ling:**
Bo‘yoq teri va kiyimni bo‘yab yuborishi mumkin. Har doim kattalar nazorati ostida ishlang.
**Amal qilish tartibi:**
1. Bir stakanga bir necha bo‘lak muz soling va 2 osh qoshiq suv qo‘shing. Shunda juda sovuq suv hosil bo‘ladi. 1 tomchi ko‘k bo‘yoq qo‘shing va aralashtiring.
2. Kattangiz 2 osh qoshiq issiq suvni boshqa stakanga solsin. 1 tomchi qizil bo‘yoq qo‘shing va aralashtiring.
3. Uchinchi, biroz balandroq tiniq stakanga xona haroratidagi suvni ¾ qismigacha quying.
4. Kattangiz pipetka yordamida ko‘k sovuq suvdan olib, uni xona haroratidagi suvning o‘rtasiga asta-sekin tomizsin. Kuzating: ko‘k sovuq suv pastga cho‘kadi, o‘rtada turadimi yoki tepaga chiqadimi?
5. Endi qizil issiq suvni xuddi shunday qilib soling. Qizil issiq suv pastga cho‘kadimi, o‘rtada turadimi yoki tepaga chiqadimi?
**Nimani kutish mumkin:**
Sovuq ko‘k suv pastga cho‘kadi, issiq qizil suv esa tepaga ko‘tariladi.
**Nima sodir bo‘layapti?**
Sovuq suvda suv molekulalari sekinroq harakatlanadi va bir-biriga yaqinlashadi. Shu sababli sovuq suv zichroq bo‘ladi va xona haroratidagi suv ichida pastga cho‘kadi.
Issiq suvda esa molekulalar tezroq harakatlanadi va bir-biridan uzoqlashadi. Shu sababli issiq suv zichligi kamroq bo‘ladi va u tepaga chiqadi.
**Yana nimalarni sinab ko‘rish mumkin?**
Agar issiq suvni sovuq suvning ustiga quysangiz nima bo‘ladi deb o‘ylaysiz? Keling, sinab ko‘raylik!
**Sizga kerak bo‘ladi:**
– 2 ta bir xil tiniq stakan (shisha yoki plastik)
– Muzli suv
– Issiq suv (krandan)
– Qattiq plastik karta (o‘yin kartasi yoki qatiq qopqog‘idan kesilgan)
– Oziq-ovqat bo‘yog‘i (qizil va ko‘k)
**Ehtiyot bo‘ling:**
1-betdagi xavfsizlik qoidalariga amal qiling.
**Amal qilish tartibi:**
1. Birinchi stakanni muzli suv bilan to‘ldiring, 2 tomchi ko‘k bo‘yoq qo‘shing va aralashtiring. Stakanni tovoqqa qo‘ying.
2. Ikkinchi stakanni issiq suv bilan to‘ldiring, 2 tomchi qizil bo‘yoq qo‘shing.
3. Issiq suvli stakanning ustiga plastik kartani qo‘ying va uni ehtiyotlik bilan ag‘darib, sovuq suvli stakan ustiga joylashtiring.
4. Karta orasidan suv chiqib ketmasligi uchun sekinlik bilan surib oling va kuzating: suvlar aralashadimi?
**Nimani kutish mumkin:**
Issiq suv tepada, sovuq suv pastda qoladi. Ular orasida aralashish deyarli bo‘lmaydi.
**Nima sodir bo‘layapti?**
Issiq suv sovuq suvdan zichligi past bo‘lgani uchun u tepada suzadi.**O‘ylab ko‘ring…**
Endi agar stakanlarni joyini almashtirsangiz nima bo‘ladi? Bu safar issiq suvni pastga, sovuq suvni tepaga qo‘ying va tajribani takrorlang. Natijani kuzating va nima uchun shunday bo‘lganini tushuntirishga harakat qiling.
