Biz bilgan va bilamagan kimyo
O’likning shishi
Odam o’lganidan keyin organizmdagi bakteriyalar uni parchalay boshlaydi. Bu teri ostidagi gazlarni hosil qiladi, natijada esa tana bo’rtib, yashil rangga aylantiradi.
Sevish
Oshiq bo’lish tana va miya atrofida dofamin va serotonin deb nomlangan ikkita gormonni yuboradi. Ular odamlarga iliq, yoqimli his-tuyg’ularni uyg’otadi
Siz nima yesangiz shusiz
Ko’pgina oziq-ovqatlar tanangiz energiya uchun foydalanadigan uglerod, vodorod va kislorodni o’z ichiga oladi. Bundan tashqari, ba’zi metallar va boshqa elementlarni oz miqdorda iste’mol qilishingiz kerak.Sizning tanangiz ularni o’sish, zararni tiklash va kasalliklarga qarshi kurashish uchun ishlatadi
Karam barglari immunitetni mustahkamlovchi fosforga boy.
Moviy pishloqda sog’lom miya va nervlar uchun juda ko’p natriy mavjud.
Ismaloq sog’lom qon uchun temirni o’z ichiga oladi.
Mol go’shti sog’lom nervlar va suyaklar uchun kaliy va fosforni o’z ichiga oladi.
Qisqichbaqasimonlar organizmdagi kimyoviy signallarni boshqarishga yordam beradigan selenni o’z ichiga oladi.
Kech uxlash
Melatonin – bu tanangizni uxlashni buyuradigan gormon. Odatda miya uni kechqurun chiqaradi.Ammo ko’plab o’smirlar kechgacha uxlaydilar, chunki ularning melatoninlari tunda ajralib chiqadi. Bu ularni ertalab ham uzoq vaqt yotib qolishlariga sabab bo’ladi.
Tabiiy Dorilar
Qadimgi hindular isitmani davolash uchun tolning qobig’ini chaynashgan. Uning tarkibida asetilsalitsil kislotasi mavjud bo’lib, u hozir aspirin ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. Og’riqni to’xtatadi va isitmani pasaytiradi.
Taxminan 2500 yil oldin shumerlar oshqozon og’rig’ini davolash uchun yalpiz barglaridan foydalanganlar.
Barglari tinchlantiruvchi xususiyatlarga ega mentol deb ataladigan birikmani o’z ichiga oladi.
Rimliklar bosh og’rig’ini davolash uchun bir nechta o’simliklardan foydalanganlar. Faol modda – partenolid deb ataladigan birikma bo’lib, og’riq va shishishni yengillashtiradi.
“Kimyoviy lava”
Kerakli jihoz va reaktivlar: stakan, ichimlik sodasi, sirka kislota, o’simlik moyi, oziq-ovqat ranglari, suv, aspirin tabletka
Stakanga ichimlik sodasidan 3 qoshiq soling ustidan o’simlik moyidan 100 ml quying, sirka kislotaga oziq-ovqat rangini aralashtirib moy ustidan quying. Bu tajribani aspirin tabletka bilan ham bajarsa bo’ladi.Buning uchun sirka kislotani stakanga quying 50 ml ustidan 100 ml o’simlik moyini quying so’ng aspirin tablektkani soling.Idish tagida fonar tutsangiz chiroyli kimyoviy tajribani guvohi bo’lasiz.
“Kamalak”
Bu tajriba uchun bolalar sevib iste’mol qiladigan m&m`s donachalari chinni likopcha va qaynoq suv kerak bo’ladi. M&m`s donachalarini ranglariga qarab likopchaga terib chiqing va sekin likoopcha o’rtasidan qaynoq suvni quying.
